عبد الرحمن جامي
مقدمة آشتياني 35
نقد النصوص في شرح نقش الفصوص
اقطاب شمرده و در جائى دچار تعصب ناپسند نيز شده است ، مثل اينكه نقل مىكند از رجبيون كه رفضه را در مكاشفات خود در صورت خنازير ديدهاند - در صورتى كه رجبيون از باب صفاء باطن پيروان مرتضى على صورت خويش را در مرآت باطن رفضه ديدهاند ، و اشتبه عليهم الامر . درك مطالب آثار قونوى بسيار مشكل است و انسان بايد بعد از تحصيل عرفان و قرائت يكى از كتب درسى تصوف به مطالعهء آثار قونوى بپردازد و آن قدر به مطالعهء خود ادامه دهد تا به زبان او آشنا شود . فهم نصوص و فكوك و مفتاح الغيب قونوى مشكلتر از فصوص ابن عربى است . لذا در دورهء آقا محمد رضا قمشه يى و آقا ميرزا هاشم رشتى بعد از قرائت تمهيد القواعد و شرح فصوص قيصرى طالبان به قرائت مصباح الانس ( شرح مفتاح قونوى تأليف ابن فنارى ) مىپرداختند . سعيد الدين سعيد فرغانى و مؤيد الدين جندي از تلاميذ نامى قونوى و شايد بزرگترين شاگردان حوزهء قونوى مىباشند . با آن كه نسبت به استاد خود عشق مىورزيدند و خود را فانى در استاد معرفى مىنمايند خود از محققان عرفا در أدوار اسلامى و شايد بعد از قونوى بزرگترين مؤلف در عرفان علمى بودهاند ، كه در محققان بعد از خود فراوان اثر گذاشتهاند و در احتراز از كلمات خطابى و أحيانا سست كه در آثار برخى از صوفيه به چشم مىخورد به استاد خود تأسى نمودهاند . شرح عربى و فارسى فرغانى بر تائيهء ابن فارض « 1 » پر است از مطالب عاليه ، و مؤلف به طرز بىسابقه اصول و قواعد عرفانى را تقرير و تحرير فرموده ، و آن چه در شرح مقامات در آثار متأخران از او از اتباع ابن عربى ديده مىشود مأخوذ از شارح محقق فرغانى است . و شارح مفتاح قونوى ابن فنارى مشكلات و عويصات را همه جا به مدد شارح فرغانى حل نموده است ، و متأخران از عرفاى ايران شارح فرغانى
--> « 1 » . حقير شرح فارسى محقق فرغانى بر تائيهء ابن فارض را چاپ نموده و تصميم دارد شرح عربى او را كه « منتهى المدارك » نام دارد چاپ و منتشر نمايد .